Auta elektryczne trwalsze i bardziej ekologiczne? Fakty i mity ­čöő

Za ka┼╝dym razem, gdy pojawia si─Ö temat z samochod├│w elektrycznych przeciwnicy, jak ra┼╝eni pr─ůdem, pr├│buj─ů udowadnia─ç, ┼╝e samochody elektryczne siej─ů zniszczenie. ÔÇ×S─ů szkodliwe dla ┼Ťrodowiska. Potrzebuj─ů wi─Öcej energii. Pal─ů si─Ö kilkadziesi─ůt godzinÔÇŁ. W wi─Ökszo┼Ťci jest to nieprawda. Podsumowali┼Ťmy zderzenie najpopularniejszych mit├│w z faktami.

Filip ┼╗yro
Filip ┼╗yro4 kwi 2023, 11:53
Samochody elektryczne

W ostatnich miesi─ůcach temat samochod├│w elektrycznych wywo┼éuje prawdziw─ů burz─Ö. G┼é├│wnie za spraw─ů dyrektywy Fit for 55, zgodnie z kt├│r─ů ostatni samoch├│d spalinowy opu┼Ťci fabryk─Ö europejskich producent├│w w 2035 r. Ludzie na zmiany reaguj─ů nerwowo, co jest normalne. W tym artykule pomagamy oswoi─ç elektryczn─ů rewolucj─Ö, kt├│ra wszystkim wyjdzie na dobre!

Czy samochody elektryczne s─ů ekologiczne?

Kr├│tka odpowied┼║ brzmi: Tak. Samochody elektryczne posiadaj─ů znacznie ni┼╝szy ┼Ťlad w─Öglowy od samochod├│w spalinowych.┬áEkologiczno┼Ť─ç samochod├│w elektrycznych ro┼Ťnie z ka┼╝dym pokonanym kilometrem.

Dla ca┼ékowitego ┼Ťladu w─Öglowego wa┼╝ne jest te┼╝, z jakiego ┼║r├│d┼éa pochodzi energia s┼éu┼╝─ůca do ┼éadowania elektryk├│w. Im bardziej ekologiczne ┼║r├│d┼éo energii (OZE, atom), tym ┼Ťlad w─Öglowy samochodu elektrycznego jest mniejszy.┬áKraje z rozwini─Öt─ů z zaawansowan─ů energetyk─ů, jak Szwajcaria czy Belgia, s─ů w stanie zredukowa─ç ┼Ťlad w─Öglowy samochodu elektrycznego niemal do zera.

Dodatkowo samochody elektryczne nie emituj─ů szkodliwych cz─ůsteczek, takich jak tlenki azotu, wydalane przez rur─Ö uk┼éadu wydechowego w samochodzie spalinowym. Cz─ůsteczki zawarte w spalinach s─ů kancerogenne, a ich szkodliwo┼Ť─ç jest szczeg├│lnie dotkliwa w du┼╝ych skupiskach miejskich, z wysokim zag─Öszczeniem samochod├│w.

To prawda, ┼╝e produkcja samochodu elektrycznego mo┼╝e generowa─ç wi─Ökszy ┼Ťlad w─Öglowy, jednak w wi─Ökszo┼Ť─ç przypadk├│w elektryk staje si─Ö bardziej ekologiczny po przejechaniu zaledwie kilkunastu tysi─Öcy kilometr├│w.

Interaktywne narz─Ödzie stworzone przez naukowc├│w z Massachusetts Institute of Technology pozwala por├│wna─ç wp┼éyw r├│┼╝nych modeli samochod├│w na klimat. Na diagramie uwzgl─Ödnione zosta┼éy wszystkie istotne czynniki ┼Ťrodowiskowe: emisja zwi─ůzana z produkcj─ů samochod├│w, produkcj─ů benzyny i oleju nap─Ödowego, ilo┼Ť─ç energii zu┼╝ywanej przez auto oraz to, sk─ůd pochodzi. We wszystkich wypadkach samoch├│d elektryczny jest znacznie bardziej przyjazny dla ┼Ťrodowiska w trakcie cyklu ┼╝ycia.

Uznane rz─ůdowe agencje i uczelnie na ca┼éym ┼Ťwiecie potwierdzaj─ů ekologiczno┼Ť─ç samochod├│w elektrycznych: United States Environmental Protection Agency, Massachusetts Institute of Technology, European Environment Agency, European Investment Bank, Journal of Cleaner Production i wiele innych.

Czy ┼║r├│d┼éo energii ┼éadowania ma wp┼éyw na ┼Ťlad w─Öglowy?

Oczywi┼Ťcie, ┼╝e tak. ┼╣r├│d┼éo energii elektrycznej, u┼╝ywanej do ┼éadowania samochod├│w elektrycznych, ma istotne znaczenie do oceny ich wp┼éywu na ┼Ťrodowisko.┬á

Je┼Ťli energia pochodzi z elektrowni w─Öglowych, emisja CO2 mo┼╝e by─ç por├│wnywalna, a nawet wy┼╝sza ni┼╝ w przypadku samochod├│w z silnikami spalinowymi. Niemniej, w miar─Ö jak udzia┼é energii odnawialnej w miksie energetycznym ro┼Ťnie, emisje zwi─ůzane z ┼éadowaniem samochod├│w malej─ů. W Europie w niemal we wszystkich wypadkach przesiadka na elektryka jest korzystna dla ┼Ťrodowiska.

Badanie ENTSO-E pokazuje, ┼╝e najlepsze wyniki neutralno┼Ťci klimatycznej z przesiadki na auto elektryczne osi─ůgaj─ů Szwajcarzy (rozbudowana energetyka j─ůdrowa i wodna), kt├│rym uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç 100% oszcz─Ödno┼Ťci emisji dwutlenku w─Ögla (w trakcie eksploatacji) w por├│wnaniu z pojazdami benzynowymi, Norwegia zanotowa┼éa wynik 98%, Francja 96%, Szwecja 95% i Austria 93%.

Emisja co2 kt├│rej mo┼╝na unikn─ů─ç wybieraj─ůc EV ┼║r├│d┼éo: Reuters
Emisja co2 kt├│rej mo┼╝na unikn─ů─ç wybieraj─ůc EV ┼║r├│d┼éo: Reuters

Niestety uwzgl─Ödniaj─ůc miks energetyczny Polski na koniec 2021 r. (w momencie przeprowadzania badania), wypadli┼Ťmy dramatycznie s┼éabo, zamykaj─ůc tabel─Ö. Je┼╝d┼╝enie elektrykiem nad Wis┼é─ů, jako jedynym pa┼ästwie UE, zwi─Öksza┼éo emisj─Ö CO2. Miejmy nadzieje, ┼╝e ta sytuacja b─Ödzie zmienia─ç si─Ö z czasem.

Surowce wykorzystywane w bateriach samochod├│w elektrycznych s─ů szkodliwe dla ┼Ťrodowiska?

Kr├│tka odpowied┼║: Tak, ale nie musi tak by─ç. Do produkcji akumulator├│w elektrycznych wykorzystywane s─ů metale ziem rzadki takie jak: lit i kobalt.

Najwi─Öcej kontrowersji budzi ten drugi, kt├│rego wydobycie zwi─ůzane jest z powa┼╝nymi kontrowersjami dotycz─ůcymi ┼Ťrodowiska i praw cz┼éowieka.

W bateriach litowo-jonowych niemal 70% kobaltu na Ziemi pochodzi z Demokratycznej Republiki Konga, gdzie w kopalniach pracuje miejscowa ludno┼Ť─ç, nierzadko kopi─ůca pierwiastek za po┼Ťrednictwem r─Öcznych narz─Ödzi. Warto jednak w tym miejscu nadmieni─ç, ┼╝e kobalt znajduje si─Ö niemal we wszystkich urz─ůdzeniach elektronicznych od telefon├│w kom├│rkowych, po telewizory sko┼äczywszy. Niestety pr├│┼╝no szuka─ç zwolennik├│w zaprzestania produkcji smartfon├│w, w┼Ťr├│d sceptyk├│w elektromobilno┼Ťci.

Mniej kontrowersyjn─ů substancj─ů jest lit, kt├│rego wydobyciem zajmuje si─Ö Australia, Argentyna, Boliwia i Chile. W tym wypadku w─ůtpliwo┼Ťci dotycz─ů wody potrzebnej do jego wydobycia i oczyszczenia. Badanie zlecone na potrzeby senackiej debaty w USA w 2020 r. dowiod┼éy, ┼╝e wyprodukowanie silnika samochodu elektrycznego wymaga zu┼╝ycia 50% wi─Öcej wody w stosunku do samochodu spalinowego.

To tyle, je┼Ťli chodzi o z┼ée wiadomo┼Ťci. Dobre s─ů takie, ┼╝e producenci samochod├│w elektrycznych zobowi─ůzali si─Ö do wyeliminowania kobaltu kopanego ÔÇ×r─ÖcznieÔÇŁ ze swojego ┼éa┼äcucha dostaw. Z┼ée warunki wydobycie kobaltu, wynikaj─ů r├│wnie┼╝ z uwarunkowa┼ä politycznych Konga. Wszyscy producenci elektroniki maj─ů ograniczon─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç nacisku na tamtejsze w┼éadze.

Koncerny motoryzacyjne s─ů jednak o krok od opatentowania baterii ze sta┼éym ceramicznym elektrolitem, kt├│ry wyeliminuje potrzeb─Ö wykorzystania kobaltu.

Wielkim prze┼éomem w elektrycznej motoryzacji, mog─ů by─ç baterie ze sta┼éym elektrolitem (solid state battery), kt├│re mog─ů zmniejszy─ç ┼Ťlad w─Öglowy baterii do pojazd├│w elektrycznych o prawie 40%, co zwi─Öksza ich przewag─Ö nad pojazdami na paliwa kopalne. Technika elektrolitu sta┼éego stosuje ceramik─Ö do przewodzenia pr─ůdu zamiast p┼éynnych elektrolit├│w, co sprawia, ┼╝e baterie s─ů l┼╝ejsze, ┼éaduj─ů si─Ö szybciej i, w efekcie, s─ů ta┼äsze.

Wed┼éug bada┼ä, akumulatory ze sta┼éym elektrolitem, przechowuj─ů wi─Öksz─ů ilo┼Ť─ç energii i zu┼╝ywaj─ů mniej surowc├│w. Baterie te maj─ů potencja┼é obni┼╝enia i tak ju┼╝ niskiego ┼Ťladu w─Öglowego pojazdu elektrycznego.

W badaniu por├│wnawczym oceniano bateri─Ö NMC-811 z elektrolitem sta┼éym, charakteryzuj─ůc─ů si─Ö jednym z najbardziej obiecuj─ůcych sk┼éad├│w chemicznych w stosunku do obecnie u┼╝ywanej technologii litowo-jonowej.┬á

Producenci akumulator├│w przewiduj─ů, ┼╝e baterie z elektrolitem sta┼éym b─Öd─ů zastosowane w pojazdach elektrycznych w drugiej po┼éowie lat 20 XXI w.

Nadzieje budz─ů r├│wnie┼╝ inne rozwi─ůzania. Niedawno opublikowano wyniki pierwszych bada┼ä nad nowym typem elektrolitu do akumulator├│w cynkowo-metalowych. Naukowcy, wskazuj─ů, ┼╝e tego typu baterie s─ů o wiele lepszym rozwi─ůzaniem jako magazyny energii. Po pierwsze s─ů ta┼äsze w produkcji, nie wykorzystuj─ů kurcz─ůcych si─Ö zasob├│w rzadkich pierwiastk├│w, i nie s─ů ┼éatwopalne.

Widoki na przysz┼éo┼Ť─ç s─ů bardzo obiecuj─ůce, a pole do usprawnie┼ä baterii ci─ůgle ro┼Ťnie.

Recykling i utylizacja akumulator├│w do samochod├│w elektrycznych mo┼╝e by─ç niebezpieczna?

Tak, ale dok┼éadnie tak samo, jak niew┼éa┼Ťciwa utylizacja akumulatora kwasowo-o┼éowiowego z samochodu spalinowego. Ka┼╝dy akumulator wycofany z eksploatacji mo┼╝e mie─ç negatywny wp┼éyw na ┼Ťrodowisko, je┼Ťli zostanie niew┼éa┼Ťciwie zutylizowany.┬á

Oko┼éo 95 procent baterii litowo-jonowych mo┼╝e zosta─ç poddanych recyklingowi w celu wytworzenia nowych baterii. Metale u┼╝ywane w bateriach litowo-jonowych (lit, nikiel i kobalt), zachowuj─ů swoje w┼éa┼Ťciwo┼Ťci po okresie eksploatacji baterii, co pozwala na ich recykling. Metale z recyklingu osi─ůgaj─ů ceny, kt├│re zaczynaj─ů konkurowa─ç z metalami pochodz─ůcymi z kopalni.

Przeciwnicy samochod├│w elektrycznych bardzo cz─Östo lubi─ů przywo┼éywa─ç, fakt, ┼╝e jedynie 5% baterii litowo-jonowych poddawanych jest recyklingowy. Jest to jedynie p├│┼éprawda w kontek┼Ťcie samochod├│w elektrycznych, poniewa┼╝ liczba ta dotyczy WSZYSTKICH baterii litowo-jonowych na ┼Ťwiecie, znajduj─ůcych si─Ö w telefonach, laptopach, tabletach, zabawkach czy e-papierosach.

Wraz ze wzrostem op┼éacalno┼Ťci recyklingu, b─Ödzie ros┼éa liczba akumulator├│w litowo-jonowych, kt├│re dostan─ů drugie ┼╝ycie.

Firmy takie jak Redwood Materials czy Fortum pracuj─ů nad technologi─ů, kt├│ra pozwoli odzyskiwa─ç nawet do 95% materia┼é├│w z akumulator├│w samochod├│w elektrycznych. Jedyne czego potrzebuje elektryczna motoryzacja to procedury odbioru i recyklingu zu┼╝ytych baterii litowo-jonowych bez ponoszenia koszt├│w przez w┼éa┼Ťciciela. Tak jak ma to miejsce w wypadku klasycznych akumulator├│w.

Nissan i BMW prowadz─ů pilota┼╝owy program wykorzystania starych akumulator├│w pojazd├│w elektrycznych do przechowywania energii z sieci elektrycznej. General Motors zapowiedzia┼é, ┼╝e zaprojektowa┼é swoje pakiety akumulator├│w z my┼Ťl─ů o wykorzystaniu ich ponownie w swoich samochodach.┬á

Silnik elektryczny jest bardziej efektywny od spalinowego?

Zdecydowanie tak. Przeci─Ötny samoch├│d elektryczny jest znacznie bardziej efektywny od jednostki spalinowej. Konwencjonalny samoch├│d wykorzystuje zaledwie 20% energii zawartej w paliwie, podczas gdy samoch├│d elektryczny wykorzystuje prawie 80% energii wytworzonej do poruszania.

Wi─Ökszo┼Ť─ç strat w silnikach spalinowych jest nieuniknion─ů konsekwencj─ů termodynamiki. Silniki spalinowe spalaj─ů paliwo, aby wytworzy─ç gaz pod ci┼Ťnieniem, kt├│ry popycha t┼éoki. T┼éoki obracaj─ůce wa┼é korbowy, kt├│ry ostatecznie porusza ko┼éami samochodu. Nie trzeba by─ç Einsteinem, ┼╝eby wyobrazi─ç sobie, ┼╝e w tym systemie naczy┼ä po┼é─ůczonych b─Ödzie dochodzi┼éo do strat energii np. w wyniku tarcia.

Wi─Ökszo┼Ť─ç energii zawartej w paliwie zamienia si─Ö w ciep┼éo, a tylko niewielka cz─Ö┼Ť─ç dociera do k├│┼é. Poj─Öcie marnowanego ciep┼éa staje si─Ö intuicyjne, gdy pomy┼Ťlisz o gor─ůcym powietrzu unosz─ůcym si─Ö z pracuj─ůcego silnika samochodu.┬á

Jak na ironi─Ö nagrzany silnik, potrzebuje systemu ch┼éodzenia do odprowadzenia nadmiaru ciep┼éa, za kt├│ry odpowiada ch┼éodnica i uk┼éad spalinowy. Dalsze straty energii pochodz─ů z pomp i wentylator├│w.

W silniku spalinowym tarcie mechaniczne w przek┼éadni i uk┼éadzie nap─Ödowym obni┼╝a og├│ln─ů wydajno┼Ť─ç o kolejne 3 do 5%. Ostateczna utrata energii pochodzi z element├│w elektrycznych, takich jak podgrzewane siedzenia, ┼Ťwiat┼éa, system audio i wycieraczki przedniej szyby. Razem wzi─Öte, te akcesoria mog─ů odpowiada─ç za zu┼╝ycie do 2% ca┼ékowitej energii.

Z drugiej strony pojazdy elektryczne nap─Ödzane s─ů przez zupe┼énie inny mechanizm. Energia bezpo┼Ťrednio nap─Ödza ko┼éa. Pojazdy elektryczne nie musz─ů przekszta┼éca─ç jednej formy energii w inn─ů, co ju┼╝ na pocz─ůtku ma du┼╝y wp┼éyw na ich wydajno┼Ť─ç. To proste konstrukcje z niewielk─ů liczb─ů ruchomych cz─Ö┼Ťci, zw┼éaszcza w por├│wnaniu ze z┼éo┼╝ono┼Ťci─ů silnika spalinowego.┬á

Silnik samochodu elektrycznego
Silnik samochodu elektrycznego

W poje┼║dzie elektrycznym energia elektryczna z akumulatora samochodowego przep┼éywa do cylindra, kt├│ry wytwarza pole magnetyczne. Wewn─ůtrz tego cylindra znajduje si─Ö wirnik, kt├│ry obraca si─Ö, ci─ůgni─Öty przez przyci─ůganie magnetyczne. Wiruj─ůcy wirnik obraca o┼Ť, kt├│ra nap─Ödza ko┼éa.

Ca┼éy proces dzia┼éa r├│wnie┼╝ w odwrotn─ů stron─Ö: obracaj─ůce si─Ö ko┼éa samochodu mog─ů obraca─ç wirnik i dostarcza─ç energi─Ö elektryczn─ů z powrotem do akumulatora. Ten proces nazywamy rekuperacj─ů energii. Samochody elektryczne odzyskuj─ů energi─Ö podczas hamowania.

Pojazdy elektryczne trac─ů energi─Ö dos┼éownie na kilka sposob├│w. Cz─Ö┼Ť─ç energii jest tracona w procesie ┼éadowania akumulatora. Energia elektryczna jest zu┼╝ywana r├│wnie┼╝ do ch┼éodzenia pojazdu (g┼é├│wnie baterii) i wspomagania kierownicy.

Dodatkowe zu┼╝ycie energii elektrycznej jest wy┼╝sze w pojazdach elektrycznych w por├│wnaniu z silnikami spalinowymi, g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na energi─Ö elektryczn─ů potrzebn─ů do ogrzania wn─Ötrza samochodu w niskich temperaturach. W poje┼║dzie spalinowym ciep┼éo odpadowe jest wykorzystywane do ogrzewania kabiny samochodu.

Straty energii w poje┼║dzie elektrycznym wynosz─ů od 31% do 35%, jednak hamowanie rekuperacyjne dodaje 22% z powrotem do uk┼éadu, dzi─Öki czemu og├│lna efektywno┼Ť─ç energetyczna wynosi oko┼éo 85% do 90%. Konkretne liczby r├│┼╝ni─ů si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od typu samochodu i sposobu jego u┼╝ytkowania.

Czy samochód elektryczny jest tańszy w eksploatacji?

Zdecydowanie tak. Samochody elektryczne posiadaj─ů znacznie nowocze┼Ťniejsz─ů i prostsz─ů konstrukcj─Ö od samochod├│w spalinowych. Wysoka cena elektryk├│w amortyzuje si─Ö wraz z eksploatacj─ů.┬á

Energia elektryczna w EV zamieniana jest na prac─Ö bez wielu element├│w po┼Ťrednicz─ůcych znanych z samochodu spalinowego. Elektryki posiada jednostopniow─ů skrzyni─Ö bieg├│w oraz uk┼éad├│w rozprowadzaj─ůcych oleje w silniku. Pod mask─ů elektryka pr├│┼╝no szuka─ç takich cz─Ö┼Ťci jak filtry paliwa, miska olejowa, rozrz─ůd, ko┼éo dwumasowe (znane z diesli) i innych cz─Ö┼Ťci, zu┼╝ywaj─ůcych si─Ö w samochodach benzynowych.┬á

Samochody z nap─Ödem elektrycznym, w przeciwie┼ästwie do samochod├│w spalinowych starszych pod wzgl─Ödem konstrukcji, potrafi─ů cz─Ö┼Ť─ç energii w┼éo┼╝onej w rozp─Ödzenie pojazdu odzyska─ç.

Podczas hamowania, silnik elektryczny zaczyna dzia┼éa─ç jak pr─ůdnica, odzyskuj─ůc cz─Ö┼Ť─ç energii (wcze┼Ťniej u┼╝ytej do przyspieszenia pojazdu), zmniejszaj─ůc jego pr─Ödko┼Ť─ç. Ta rekuperacja pozwala zachowa─ç elementy uk┼éadu hamulcowego w znacznie lepszym stanie d┼éu┼╝ej, co pozwala na kolejne oszcz─Ödno┼Ťci. Tym samym wyd┼éu┼╝a si─Ö okres eksploatacji element├│w ciernych: tarcz i klock├│w hamulcowych, ograniczone jest zanieczyszczenie ┼Ťrodowiska oraz ro┼Ťnie zasi─Ög pojazdu.

Nie bez znaczenia jest te┼╝ koszt przejechania 100 km podczas eksploatacji elektryka. Wielu posiadaczy aut na pr─ůd jest prosumentem energii (maj─ů zamontowane odpowiednio mocne panele fotowoltaiczne), co oznacza, ┼╝e swoimi samochodami je┼╝d┼╝─ů praktycznie za darmo.

┼üaduj─ůc samoch├│d elektryczny w domu pr─ůdem z sieci, ┼Ťredni koszt przejechania 100 km wynosi ok. 20 z┼é. Zak┼éadaj─ůc, ┼╝e auto pobiera 20 kWh na 100 km.

Najdro┼╝sze jest ┼éadowanie samochod├│w przy wykorzystaniu ┼éadowarek publicznych. Wed┼éug naszego wyliczenia ┼Ťredni koszt przejechania 100 km ro┼Ťnie do ok. 40 z┼é (zale┼╝y od rodzaju ┼é─ůcza wykorzystania do ┼éadowania), co wci─ů┼╝ jest ta┼äsz─ů alternatyw─ů, dla samochodu spalaj─ůcego 7 litr├│w benzyny na 100 km.

Samoch├│d elektryczny wymaga kosztownej wymiany baterii

Jest to absolutna bzdura. Przeciwnicy elektromobilno┼Ťci lubi─ů straszy─ç kosztown─ů wymian─ů baterii, kt├│ra po kilku latach ma przewy┼╝sza─ç warto┼Ť─ç auta. Wymiana baterii zdarza si─Ö niezwykle rzadko, a gwrancje na akumaltory s─ů d┼éu┼╝sze od gwrancji producenkich na silniki spalinowe.

Producenci aut elektrycznych daj─ů ┼Ťrednio 8 lat gwarancji na bateri─Ö i do 150 000 km przejechanych, cho─ç s─ů miejsca, gdzie gwarancja wynosi jeszcze wi─Öcej (Stan Kalifornii wymaga np. aby by┼éo to ponad 240 tys. km!).

Wed┼éug najnowszych danych akumulatory do pojazd├│w elektrycznych (w┼éa┼Ťciwie eksploatowane) mog─ů dzia┼éa─ç nawet przez 15-20 lat.┬á

Pierwsze dane degradacji baterii przeprowadzane na Teslach, wykazuj─ů spadek zasi─Ögu na poziomie 1% za ka┼╝dy rok je┼╝d┼╝enia. Co wi─Öcej, Tesla twierdzi, ┼╝e jest na dobrej drodze do wyprodukowania ogniw, kt├│re b─Öd─ů w stanie wytrzyma─ç do miliona mil (1.5 miliona kilometr├│w).

Na rynku pojawiaj─ů si─Ö pierwsi producenci oferuj─ůcy tzw. swapy baterii. Samoch├│d wje┼╝d┼╝a do specjalnego kontenera i po 15 minutach wyje┼╝d┼╝a z ca┼ékowicie nowymi ogniwami.

┼Ürednia ┼╝ywotno┼Ť─ç samochod├│w elektrycznych zaczyna przekracza─ç 12 lat i tym samym powoli wyprzedza spalinowe odpowiedniki. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e jeste┼Ťmy dopiero na pocz─ůtku elektrycznej rewolucji. Tesla w 2021 raportowa┼éa ┼Ťredni─ů ┼╝ywotno┼Ť─ç auta na poziomie 320.000 km.

Auta elektryczne z ka┼╝dym rokiem b─Öd─ů w stanie przejecha─ç wi─Öcej, przy mniejszej degradacji baterii. Prawdziw─ů rewolucj─ů mog─ů okaza─ç si─Ö wspomniane wcze┼Ťniej baterie ze sta┼éym elektrolitem.

Samochód elektryczny długo się ładuje?

Tak, ale tylko przy wykorzystaniu tego samego kabla, którego używasz do tostera. Czas ładowania samochodu elektrycznego przy standardowej instalacji można skrócić z kilkudziesięciu do kilku godzin.

Wystarczy skorzysta─ç z domowej stacji ┼éadowania wallbox. Przyk┼éadowo Tesl─Ö Model 3 korzystaj─ůc z wallboxa na pr─ůd zmienny o mocy 11 kW, na┼éadujesz w zaledwie 6 godzin i 15 minut.

Je┼╝eli zdecydujesz si─Ö skorzysta─ç ze stacji ┼éadowania pr─ůdem sta┼éym o mocy 150 kW, to samo auto na┼éadujesz do pe┼éna w zaledwie 27 min. W Europie powstaj─ů pierwsze ┼éadowarki o mocy 300 kW.

Liczy si─Ö te┼╝ maksymalna moc pr─ůdu, jak─ů samoch├│d mo┼╝e przyj─ů─ç. ┼╗eby uzmys┼éowi─ç Ci, w kt├│rym kierunku mo┼╝e i┼Ť─ç ┼éadowanie samochod├│w elektrycznych warto wspomnie─ç o Porsche Taycan, kt├│ry mo┼╝e korzysta─ç z 800-woltowej instalacji, pozwalaj─ůcej przyj─ů─ç ┼éadowanie o mocy 270 kW. Na┼éadowanie do 80% pot─Ö┼╝nej 79 kWh baterii w Taycanie zajmuje wtedy nieco ponad 20 minut.

Samoch├│d elektryczny ma kr├│tki zasi─Ög?

Nie. Ten stereotyp mógł pasować do samochodów elektrycznych w 2013 r., ale nie w 2023. Średni zasięg samochodu elektrycznego dzisiaj wynosi prawie 400 km.

Bior─ůc pod uwag─Ö, ┼╝e Europejczyk ┼Ťrednio pokonuje 32 kilometry dziennie, zasi─Ög na poziomie 400 kilometr├│w jest w stanie pokry─ç 99% potrzeb zwi─ůzanych z mobilno┼Ťci─ů i podr├│┼╝ami do pracy.

Sprawa zaczyna si─Ö komplikowa─ç w momencie, gdy chcemy pojecha─ç na wakacje. Ale tylko w Polsce, ze wzgl─Ödu na ma┼é─ů dost─Öpno┼Ť─ç stacji szybkiego ┼éadowania. Obecnie je┼╝d┼╝enie elektrykiem w dalsze trasy w naszym kraju wymaga wcze┼Ťniejszego planowania podr├│┼╝y. Jednak w obliczu plan├│w UE, zak┼éadaj─ůcych wybudowanie ┼é─ůcznie 14 milion├│w stacji ┼éadowania do 2026 r. obraz ten ju┼╝ nied┼éugo, mo┼╝e ulec diametralnej poprawie.

W Polsce brakuje stacji ładowania aut elektrycznych?

Niestety to jest prawda. Licznik Elektromobilno┼Ťci pod koniec lutego 2023 pokazywa┼é 2680 stacji ┼éadowania w Polsce, z czego 807 to stacje szybkiego ┼éadowania (┼éaduj─ůce pr─ůdem sta┼éym) i 1 873 (┼éaduj─ůce pr─ůdem zmiennym).

Jako wyzwania przy tworzeniu nowych punkt├│w w Polsce wskazuje si─Ö przewlek┼ée procedury przy┼é─ůczeniowe oraz brak odpowiedniej infrastruktury elektroenergetycznej.

W por├│wnaniu z Niemcami, gdzie obecnie dzia┼éa prawie 70.000 stacji (w tym 11 tys. szybkiego ┼éadowania), czy z USA gdzie jest ich 130.000, Polska wydaje si─Ö daleko w tyle za krajami, w kt├│rych elektromobilno┼Ť─ç rozwija si─Ö w piorunuj─ůcym tempie.

W Niemczech jedna ┼éadowarka przypada na 14 aut elektrycznych (Niemcy w┼éa┼Ťnie przekroczyli milion elektryk├│w na drogach), a w Polsce jedna ┼éadowarka przypada na 23 samochody. Problematyczne jest jednak zag─Öszczenie stacji ┼éadowania.

W Polsce na ka┼╝de 100 km dr├│g przypadaj─ů 2 ┼éadowarki do samochod├│w elektrycznych. W Szwecji wsp├│┼éczynnik ten wynosi 8, W Niemczech 14, a w Wielkiej Brytanii 19. Przed nami jeszcze d┼éuga droga, je┼╝eli chcemy dogoni─ç Zach├│d, kt├│ry tylko zdaje si─Ö nam ucieka─ç.

Co ile kilometrów jest ładowarka do samochodu elektrycznego źródło: www.virta.global
Co ile kilometrów jest ładowarka do samochodu elektrycznego źródło: www.virta.global

Zasi─Ög samochodu elektrycznego spada zim─ů?

Tak, to prawda. Zasi─Ög przeci─Ötnego samochodu elektrycznego zim─ů mo┼╝e spada─ç nawet o 20%. Produceni pracuj─ů nad rozwi─ůzaniami, kt├│re maj─ů minimalizowa─ç skutki zimna na akumluatory.

Optymalna temperatura dla baterii litowo-jonowej EV wynosi od 15 do 35 stopni Celsjusza. Gdy temperatura spada znacznie poni┼╝ej tej warto┼Ťci, jony litu zwalniaj─ů i nie s─ů w stanie dostarczy─ç tak du┼╝ej ilo┼Ťci energii, jak zwykle. Nie zaleca si─Ö r├│wnie┼╝ ┼éadowania auta, gdy baterie s─ů zimne.

Producenci s─ů jednak na dobrej drodze, by zminimalizowa─ç ten problem. Kia i Hyundai, za pomoc─ů aktualizacji oprogramowania over-the-air, wprowadzi┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç wcze┼Ťniejszego ogrzania baterii i kabiny samochodu, co pozwala zredukowa─ç spadek zasi─Ögu podczas je┼╝d┼╝enia zim─ů.┬á

W drodze s─ů kolejne innowacje redukuj─ůce ten problem.

Samochody elektryczne ┼éatwiej si─Ö pal─ů?

Absolutnie nie. Dane pokazuj─ů co┼Ť wr─Öcz odwrotnego. Do zap┼éonu samochod├│w elektrycznych dochodzi znacznie rzadziej ni┼╝ do po┼╝ar├│w samochod├│w spalinowych czy hybrydowych.

Badania przeprowadzone przez nowozelandzk─ů firm─Ö AutoinsuranceEZ, wskazuj─ů, ┼╝e pojazdy elektryczne z akumulatorami litowo-jonowymi maj─ů zaledwie 0,03% szans na zap┼éon, w por├│wnaniu z 1,5% szans na zap┼éon pojazd├│w z silnikiem spalinowym. Hybrydowe uk┼éady elektryczne, kt├│re maj─ů zar├│wno akumulator wysokonapi─Öciowy, jak i silnik spalinowy, wed┼éug ich bada┼ä maj─ů 3,4% prawdopodobie┼ästwa po┼╝aru pojazdu.

Pojazdy hybrydowe zajmuj─ů pierwsze miejsce pod wzgl─Ödem najwi─Ökszej liczby po┼╝ar├│w na 100 000 sprzeda┼╝y. Pojazdy nap─Ödzane benzyn─ů s─ů na drugim miejscu, a pojazdy elektryczne na trzecim, z zaledwie 25 po┼╝arami na 100 000 sprzedanych pojazd├│w elektrycznych.

Jednostki elektryczne posiadaj─ů szereg zabezpiecze┼ä, zapobiegaj─ůcych zap┼éonowi zasilania i baterii.

Systemy u┼éatwiaj─ůce gaszenie samochodu elektrycznego:

  • System awaryjnego wy┼é─ůczania wysokiego napi─Öcia, zapobiegaj─ůcy pora┼╝eniu pr─ůdem podczas gaszenia.

  • Uk┼éad ch┼éodzenia baterii chroni─ůcy przed ich przegrzaniem.

  • Specjalne wzmocnienia obudowy, w kt├│rej pracuj─ů baterie, chroni─ůca przed uszkodzeniami mechanicznymi.

  • Zapora ogniowa oddzielaj─ůca modu┼éy akumulatora, ograniczaj─ůca potencjalne szkody i zabezpiecza pozosta┼ée podzespo┼éy pojazdu przed zap┼éonem.

  • Obw├│d, kt├│ry w czasie postoju separuje napi─Öcie akumulatora wysokiego napi─Öcia (HV) od reszty instalacji elektrycznej pojazdu.

Po┼╝ar samochodu elektrycznego trudniej opanowa─ç?

Tak, to prawda. W momencie, gdy dojdzie ju┼╝ do zap┼éonu samochodu elektrycznego (do kt├│rego dochodzi statystycznie znacznie rzadziej) opanowanie ┼╝ywio┼éu mo┼╝e zaj─ů─ç d┼éu┼╝ej.┬á

Niestety media w poszukiwaniu sensacji ch─Ötnie rozpisuj─ů si─Ö na temat tego, jak d┼éugo p┼éonie elektryk. Ostatnio szerokim echem odbi┼éo si─Ö gaszenie samochodu elektrycznego w Tuchomiu, kt├│re rzekomo zaj─Ö┼éo 21 godzin w pocie czo┼éa stra┼╝ak├│w.

Prawda jest taka, ┼╝e stra┼╝acy po┼╝ar ugasili szybko, a jedynie przez kilkana┼Ťcie godzin nadzorowali dogasaj─ůcy pojazd. Musieli sprowadzi─ç specjalny pojazd z pojemnikiem, w kt├│rym umieszczono samoch├│d, a nast─Öpnie zalano go wod─ů. Po kilkunastu godzinach auto wyci─ůgni─Öto, a woda ze zbiornika zosta┼éa wypompowana.

Długie pożary może skrócić doposażenie Państwowej Straży Pożarnej, która aktualnie posiada tylko dwa specjalne kontenery do gaszenia samochodów elektrycznych w Warszawie i Krakowie.

W kontek┼Ťcie po┼╝ar├│w auta elektryczne posiadaj─ů trzy du┼╝e problemy, z kt├│rymi b─Ödziemy musieli upora─ç si─Ö w najbli┼╝szym czasie, s─ů to:

  • Bardzo du┼╝e zapotrzebowanie na wod─Ö, w momencie, gdy dojdzie ju┼╝ do zap┼éonu baterii.

  • Toksyczno┼Ť─ç produkt├│w spalania, kt├│re powstaj─ů podczas po┼╝aru, s─ů silnie rakotw├│rcze i osadzaj─ů si─Ö na ubraniach i sprz─Öcie stra┼╝ak├│w.

  • Do zap┼éonu baterii mo┼╝e dochodzi─ç nawet po kilkunastu godzinach od wypadku, w kt├│rym uczestniczy┼é samoch├│d elektryczny.

Korea┼äczycy eksperymentuj─ů ze specjalnymi kocami ga┼Ťniczymi, kt├│re pomagaj─ů ugasi─ç zap┼éon baterii. Innym pomys┼éem s─ů niecki z wod─ů w miejscach ┼éadowania. W momencie, gdy temperatura baterii zacznie niebezpiecznie rosn─ů─ç, banda niecki podniesie si─Ö na wysoko┼Ť─ç 60 cm i nape┼éni wod─ů, kt├│ra sch┼éodzi akumulatory i zapobiegnie po┼╝arowi.

Podsumowanie

Wok├│┼é samochod├│w elektrycznych naros┼éo wiele mit├│w, kt├│re nie znajduj─ů odzwierciedlenia w badaniach i testach. Najpopularniejsze mity dotycz─ů ich szkodliwo┼Ťci dla ┼Ťrodowiska, efektywno┼Ťci czy ┼╝ywotno┼Ťci.

Fakty s─ů nast─Öpuj─ůce:

  • Samochody elektryczne s─ů bardziej ekologiczne, co potwierdzaj─ů liczne badania.

  • Na ┼Ťlad w─Öglowy samochodu elektrycznego du┼╝y wp┼éyw ma, sk─ůd pochodzi energia do jego zasilania.

  • Baterie samochod├│w elektrycznych do swojej produkcji wykorzystuj─ů toksyczny kobalt i lit, jednak baterie samochod├│w mog─ů zosta─ç poddane recyklingowi w 95%.

  • Samoch├│d elektryczny jest znacznie ta┼äszy w eksploatacji, posiada prost─ů budow─Ö, nie trzeba w nim wymienia─ç oleju, rozrz─ůdu, filtr├│w, a elementy uk┼éadu hamulcowego mniej si─Ö zu┼╝ywaj─ů dzi─Öki rekuperacji.

  • ┼╗ywotno┼Ť─ç samochodu elektrycznego zaczyna przewy┼╝sza─ç ┼╝ywotno┼Ť─ç samochodu spalinowego, a jego silnik jest bardziej wydajny energetycznie.

  • Po┼╝ary samochod├│w elektrycznych zdarzaj─ů si─Ö znacznie rzadziej ni┼╝ spalinowych. Gdy ju┼╝ dojdzie do zap┼éonu, po┼╝ar jest problematyczny, a ca┼éa akcja gaszenia mo┼╝e zaj─ů─ç wiele godzin. Substancje, kt├│re przedostaj─ů si─Ö do powietrza, w wyniku po┼╝aru s─ů rakotw├│rcze.

  • Zasi─Ög samochodu elektrycznego spada zim─ů. Spadek mo┼╝e wynosi─ç on nawet do 20%, jednak producenci zaczynaj─ů stosowa─ç rozwi─ůzania redukuj─ůce zmniejszenie zasi─Ögu przy niskich temperaturach.

  • W Polsce brakuje publicznych ┼éadowarek do samochod├│w elektrycznych. W Niemczech na 100 km dr├│g przypada 14 ┼éadowarek. W Polsce s─ů to jedynie 2.

Samochody elektryczne fakty i mity FAQ